Budowa Grenlandii

26Podobnie jak tarcze kanadyjską i bałtycką, również tarczę grenlandzką budują głównie granity i gnejsy tworzące korzenie prastarego górotworu, sfałdowanego w prekambrze. Nieco młodsze są skały słabiej zmetamorfizowane, jak kwarcyty i łupki. Wszystkie prekambryjskie systemy górskie uległy silnemu zrównaniu i pokryte zostały młodszymi, ale jeszcze prekambryjskimi osadami, złożonymi na tej subkambryjskiej równi kadłubowej (peneplenie). Są to zlepieńce, piaskowce i dolomity tzw. formacji Thule. Zalegają na nich miejscami serie skał paleozoicznych, mezozoicznych i kenozoicznych.
Orogeneza kaledońska spowodowała powstawanie prostych fałdów i nasunięć oraz metamorfozę istniejących już skał, zwłaszcza we wschodniej Grenlandii. Występujące gdzieniegdzie wśród nich tility — podobne do zlepieńca, dawne moreny lodowcowe, świadczą o zlodowaceniu, które nawiedziło Grenlandię przed ok. 500 min lat. Osady trzeciorzędowe dowodzą panowania na Grenlandii umiarkowanie ciepłego klimatu. Ówczesne skały tworzyły formy rzeźby poprzedzające powstanie w środkowym trzeciorzędzie pokryw bazaltowych, widocznych spod lądolodu na zachodnim i wschodnim wybrzeżu. Zalegają one na znacznych obszarach w postaci poziomych płyt, pooddzielanych horyzontami tufów. Łączna ich miąższość dochodzi do 2000 m, np. wyspy Disko i w rejonie fiordu Scoresby Sund. Miąższość zaś poszczególnych pokryw bazaltowych o charakterze płyt sięga przeciętnie 30 m.