Czym jest zmęczenie

37Dłużej trwająca praca, zwłaszcza praca wykonywana w warunkach uciążliwych, lub znaczne napięcie psychiczne powodują zmęczenie. Rozumiemy przez nie pewne odwracalne zmniejszenie się zdolności funkcjonowania narządu lub całego organizmu, spowodowane pracą. Obserwacja zmęczenia pozwala stwierdzić celowy charakter tej reakcji organizmu. Podobnie jak ból lub inne samoobronne reakcje — zmęczenie jest sygnałem do usunięcia lub zmniejszenia bodźca, którego nadmiar grozi uszkodzeniem ustroju. Nakazuje ono przerwać pracę. W tym sensie zmęczenie jest częścią złożonego mechanizmu obronnego naszego organizmu. Zmęczenie jest zjawiskiem normalnym i w pewnych granicach korzystnym dla ustroju. Występuje ono po każdej dłuższej pracy i znika bez śladu, jeżeli odpoczęliśmy dostatecznie długo i właściwie. Jest to tak zwane zmęczenie fizjologiczne, które po należytym dziennym i nocnym wypoczynku — w postaci głębokiego snu — nie zostawia na drugi dzień żadnych widocznych śladów. Jeżeli dla określenia zjawisk fizjologicznych — naturalnych, powstających w ustroju wskutek pracy, przyjmiemy termin zmęczenie, to dla określenia stanów wyłącznie psychicznych, które odpowiadają fizjologicznemu zmęczeniu, możemy używać terminu i pojęcia znużenie.