Struktura zmęczenia

7Stan zmęczenia, który sygnalizuje potrzebę odpoczynku, może mieć bardzo różny stopień nasilenia i różny charakter. Ten zróżnicowany stan zmęczenia u poszczególnych ludzi będziemy nazywali strukturą zmęczenia. Struktura zmęczenia kształtowana jest przez warunki i rodzaj pracy oraz przez warunki bytowe. Nie ulega wątpliwości, że inne przyczyny wpływają na zmęczenie głównego inżyniera zakładu lub księgowego w dużym przedsiębiorstwie przemysłowym, a inne na zmęczenie murarza, robotnika placowego czy portiera. Inaczej także może się kształtować struktura zmęczenia w poszczególnych grupach społecznych, a w tych grupach w poszczególnych zespołach ludzkich. Różnica w strukturze zmęczenia u poszczególnych ludzi może być niekiedy dość duża. Organizacja wypoczynku wymaga więc rozpoznania tej struktury i zastosowania środowiska wypoczynkowego, form i metod wypoczywania, które by jak najpełniej, najskuteczniej i najszybciej usunęły określony rodzaj zmęczenia. Rozpoznanie struktury zmęczenia nie jest jeszcze wystarczające dla określenia rodzaju, a zwłaszcza środków i metod wypoczywania.  W trakcie czynnych zajęć wypoczynkowych powinniśmy stale pamiętać o strukturze zmęczenia. Jeśli od pracy umysłowej, która wymagała napięcia uwagi wzrokowej lub słuchowej, przejść od razu do pracy fizycznej, która również wymaga zwiększonego napięcia wymienionych zmysłów, zmęczenie nie tylko się nie zmniejszy, lecz może się pogłębić.